DEEPFAKE’LER: YÜZ DEĞİŞTİREN VİDEOLARA DİKKAT

Bir içerik gerçekten insan yüzünü gösteriyor gibi görünse de, bu gerçek olmayabilir. Özellikle deepfake denilen teknoloji ile yapay zeka, bir kişinin yüzünü, başka bir kişinin görüntüsüne kusursuzca yerleştirebiliyor. Bu tür videolar, ses ve mimikleri bile taklit edebildiği için özellikle yanıltıcı.

Deepfake videolarının en bilinen özelliği, yüz hatlarının doğal olmayan şekilde dalgalanması, göz kırpma ritminin garipleşmesi ya da ağız ve ses uyumsuzluğu gibi küçük rahatsız edici farklılıklardır. Ancak bunlar bazen fark edilmesi güç olabiliyor. Kullanıcıların böyle içeriklerde ekstra dikkatli olması gerekiyor.

KAYNAĞI KONTROL ET: BU EN ÖNEMLİ ADIM

Bir içeriğe güvenmeden önce nereden geldiğine bakmak şart. Güvenilir haber siteleri ve bilinen medya kuruluşları, haberlerini genellikle kaynak göstererek paylaşır. Bir videonun ya da görselin orijinali nerede yayınlanmış? Kim paylaşmış? Bu tür bilgiler, içeriğin güvenilirliğini belirlemede ilk adımı oluşturuyor.

Örneğin:

– Bir haber resmi bir haber ajansı tarafından yayımlandı mı?

– Kaynağın geçmişte doğru olduğunu bildiğin platformdan mı geldi?

– İçeriğin tarihi, yer bilgisi ve bağlamı var mı?

Bunlar, “bu gerçekten doğru mu?” sorusunun ilk cevabını verir.

GÖRSEL VE VİDEO DETAYLARINI İNCELE

Bir görselde ya da videoda dikkatli bakılması gereken bazı tell-tale (belirti) işaretler vardır:

– Gölge veya ışık uyumsuzluğu: Bir kişi ya da obje başka bir arka planla birleştirilmiş olabilir.

– Yüz hatlarında gariplikler: Deepfake videolarda özellikle göz, ağız ve çene bölgelerinde yapaylık hissi oluşabilir.

– Raster / bozulmuş piksel artışları: Video sıkıştırması ile beraber görülebilecek bulanıklıklar, sahtecilik izleri olabilir.

Kısacası, yüksek detaylı görseller bile manipüle edilebilir. Sahte videolar titreyen dudak hareketi ya da garip kesintilerle bile ortaya çıkabilir. Bu yüzden sadece gözümüze güvenmek yeterli değildir.

BAĞLAMI SORGULA: TEK BİR KARE YETERLİ DEĞİL

Bir görsel ya da video, izole bir kareyle paylaşıldığında tamamen farklı bir anlam kazanabilir. Bu yüzden:

– İçeriğin başka versiyonlarına bakın,

– Orijinal kaynağı bulmaya çalışın,

– Aynı videonun farklı açılardan yakalanmış hallerini araştırın.

Özellikle haber paylaşımlarında, tek bir görüntü üzerinden sonuç çıkarmak yerine içeriğin bağlamını doğrulamak kritik hale geliyor.

DOĞRULAMA ARAÇLARINI KULLAN

Teknoloji ilerledikçe, içeriğin gerçeğini sorgulamak için geliştirilmiş araçlar da var:

– Reverse image search (tersine görsel arama)

– Video metadata analizi

– Tarih / lokasyon eşleştirme

Bu tür araçlar, bir videonun ya da fotoğrafın ilk nerede yayınlandığını bulmaya yardımcı olabilir.

PAYLAŞMADAN ÖNCE BİR KEZ DAHA DÜŞÜN

Bugün bir içerik viral olduğunda, binlerce kişi haberi paylaşmadan önce sahte olup olmadığını kontrol etmiyor. Ancak “paylaşmadan önce kendine şu soruyu sor” yaklaşımı, yanlış bilginin yayılmasını ciddi şekilde azaltabilir:

– Bu içerik doğru mu?

– Kaynağı ciddi ve bilinir mi?

– Bağlamı açık mı?

Bu basit sorular, yanlış bilgiyi yaymanın önüne geçebilir.

SADECE BAKMAK YETMEZ, SORGULAMAK GEREKİYOR

Teknoloji güçlendikçe, sahte görüntülerin ve videoların gerçeklerle arasındaki fark giderek inceliyor. Bu yüzden artık sadece gördüğümüze değil, gördüğümüz kaynağa, bağlama ve teknik detaylara bakmak gerekiyor.

Sahte ile gerçeği ayırt etmek eskisinden çok daha zor olabilir. Fakat bilinçli bir göz, birkaç basit kontrol ile yanıltıcı içerikleri tanıyabilir. Ve paylaşmadan önce durup bir kez daha düşünmek, dijital dünyada doğru bilgi için hâlâ en güçlü araçlardan biri.

Yapay zeka videoları nasıl ayırt edilir yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Ancak İngiltere’de yapılan yeni bir araştırma, bu tür sahte yüzleri tespit etme konusunda umut verici bir yönteme işaret ediyor.

5 DAKİKALIK EĞİTİM

Araştırmada, aralarında daha önce yapılan çalışmalarda yüzleri tanıma ve karşılaştırma konusunda olağanüstü beceri gösteren “süper tanıyıcılar” ile ortalama yüz tanıma yeteneğine sahip kişilerin bulunduğu toplam 664 gönüllünün performansı test edildi. Her iki grubun da yapay zeka tarafından üretilmiş yüzleri ayırt etmekte zorlandığı görüldü. Ancak beklendiği gibi süper tanıyıcılar, diğer katılımcılara kıyasla daha başarılı oldu.

Çalışmanın en dikkat çekici sonucu ise kısa bir eğitimin etkisi oldu. Testten önce yalnızca beş dakikalık bir eğitim alan süper tanıyıcıların, gerçek yüzlerle yapay zeka üretimi yüzleri ayırt etme becerilerinin belirgin şekilde arttığı tespit edildi.

Leeds Üniversitesi’nden psikoloji araştırmacısı Eilidh Noyes, “Yapay zeka görüntüleri giderek daha kolay üretiliyor ve tespit edilmesi zorlaşıyor. Kötü amaçlarla kullanılabildikleri için, güvenlik açısından yapay görüntüleri saptamaya yönelik yöntemleri test etmemiz büyük önem taşıyor” dedi.

TESTLER NASIL YAPILDI

Araştırmada iki farklı görev uygulandı. İlkinde katılımcılara tek bir yüz gösterilerek bunun yapay zeka ürünü olup olmadığı soruldu. İkinci görevde ise biri gerçek, diğeri yapay zeka ile üretilmiş iki yüz gösterildi ve sahte olanın bulunması istendi. Her görev için farklı bir gönüllü grubu kullanıldı.

Eğitim almayan gruptaki süper tanıyıcılar yapay zeka yüzlerini yüzde 41 oranında doğru tespit ederken, ortalama yüz tanıma yeteneğine sahip katılımcıların doğruluk oranı yüzde 31’de kaldı.

Beş dakikalık eğitim alan grupta ise ortalama yeteneğe sahip katılımcıların doğruluk oranı yüzde 51’di. Buna karşılık süper tanıyıcıların başarısı yüzde 64’e yükseldi ve sahte yüzleri çoğu zaman doğru biçimde ayırt edebildikleri görüldü.

Eğitim sırasında katılımcılara, yapay zeka üretimi yüzlerde sıkça rastlanan ipuçları öğretildi. Bunlar arasında eksik dişler, saç ve cilt kenarlarında garip bulanıklıklar gibi detaylar yer aldı.

GÜVENLİK İÇİN KRİTİK ADIM

Yapay zeka, genellikle “üretici çekişmeli ağlar” (GAN) adı verilen sistemlerle yüzler oluşturuyor. Bu yöntemde bir algoritma yüz üretirken, diğeri bu yüzlerin gerçek insanlara ne kadar benzediğini değerlendiriyor. Sürekli geri bildirim sayesinde ortaya son derece gerçekçi görüntüler çıkıyor.

Günümüzde bu tür görseller; sahte flört profillerinden kimlik hırsızlığı dolandırıcılıklarına kadar pek çok alanda kullanılıyor. Araştırmacılara göre, kısa ve kolay uygulanabilir eğitimler daha fazla kişinin bu tür aldatmacalara karşı bilinçlenmesine yardımcı olabilir.

Reading Üniversitesi’nden psikoloji araştırmacısı Katie Gray ise, “Eğitim prosedürümüz kısa ve uygulanması kolay. Sonuçlar, bu eğitimin süper tanıyıcıların doğal yetenekleriyle birleştirilmesinin, çevrimiçi kimlik doğrulama gibi gerçek dünya sorunlarının çözümüne katkı sağlayabileceğini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Araştırma, hakemli bilimsel dergi Royal Society Open Science’ta yayımlandı.

Yapay zekalı yüzleri ayırt etmenin “5 dakikalık yolu” bulundu yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Birkaç yıl öncesine kadar matematikte tek çözüm olan hesap makineleri, yerini yapay zekaya bıraktı.

Google, OpenAI ve DeepSeek tarafından geliştirilen yapay zeka moddelleri, Uluslararası Matematik Olimpiyatları’nda altın seviye skorlar elde ederek bir ilke imza attı.

Çinli Deep Seek’in Math-V2 adlı yapay zeka modelinin, matematik yarışmasındaki başarısı sadece doğru cevapları değil, aynı zamanda bunların ardındaki mantığın şeffaf şekilde açıklanmasını da gerektiriyor. Bu standart, insan katılımcıların yalnızca yüzde 8’i tarafından elde edilebiliyor.

Yine de yarışmada üst düzey başarı elde eden beş insan katılımcının aksine, hiçbir model tam puan alamadı.

“SORUYU DOĞRU SORARSANIZ…”

Olimpiyat başkanı ve Slovenya’daki Ljubljana Üniversitesi’nde mühendislik profesörü olan Gregor Dolinar, fiziksel hesap makinelerinin yavaça kaybolduğunu söylüyor.

Yapay zekanın bu alandaki ilerleyişini “büyüleyici” olarak tanımlayan Dolinar, AFP haber ajansına yaptığı açıklamada, “Bilimsel hesap makinelerine geçmişte ihtiyacınız vardı ancak şimdi yapay zekaya sormak daha kolay” dedi. Dolinar, “Soruyu doğru şekilde sorarsanız, yapay zeka soyut, mantıksal soruları çözebilir ve sonuca nasıl ulaştığını gösterebilir” diye ekledi.

İKİ YIL ÖNCESİNE KADAR ZORLANIYORDU

OpenAI, 2022 yılında ChatGPT ile yapay zeka patlamasını başlattığında, sohbet robotları sorulara cevap verebiliyor, şiir yazabiliyor, makale özetleyebiliyor hatta küçük bilgisayar kodları yazabiliyordu. Ancak matematikte sık sık zorluk yaşıyordu.

Son iki yılda Google ve OpenAI gibi şirketler, ortalama bir insanın çözemeyeceği karmaşık matematik problemleriyle daha uyumlu olan sistemler geliştirdi. Geçtiğimiz yıl Google, DeepMind, AlphaGeometry ve AlphaProof. gibi matematik için dizayn edilmiş sistemleri ortaya koydu. Ancak bu ikisi sohbet robotu olmadığı için matematikçiler soruları matematik problemlerini çözmek için tasarlanmış bir bilgisayar programlama dili olan Lean’e çevirdikten sonra cevap verebiliyor.

GPT-5 VE “ÖZ DENETİM” MODELİ

OpenAI’ın açıkladığına göre son çıkan yapay zeka modeli GPT-5; matematik, biyoloji ve fizikteki araştırmaları derinleştiriyor.

Model 20 Kasım’da, Columbia Üniversitesi’ndeki bir matematikçinin, çözümü henüz bulunamamış bir problemi çözmesine yardımcı olmuştu.

DeepSeek ise şimdi soru cevaplarını “öz denetim” modeliyle vermeye odaklanmış durumda. Çinli şirkete göre bu yöntemin, problemler için daha önceden var olan çözümler bulunmaması durumunda da çalışması planlanıyor. Bu öz denetim yeteneği, yapay zekanın muhakemesinin tutarlılığını ve geçerliliğini değerlendirmesine olanak tanıyor. Bilinen çözümler mevcut olduğunda sonuçlarının doğru olmasını sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda yeni veya çözülmemiş matematiksel zorlukların üstesinden gelirken de güvenilir olmasını sağlıyor.

DeepSeek’e göre kendi kendini doğrulayabilen akıl yürütme özelliği sayesinde, daha karmaşık, açık uçlu problemlerin çözülmesi sağlanabiliyor.

Araştırmacılar bu sonuçların, kendi kendini doğrulayabilen matematiksel akıl yürütmenin, daha yetenekli yapay zeka sistemlerinin önünü açabilecek umut verici bir sürece işaret ettiğini belirtiyor.

Yapay zeka, hesap makinesi devrini kapatıyor yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Parola yöneticisi NordPass tarafından yayımlanan rapora göre, 1997 sonrası doğanlar arasında en popüler parola ‘12345’ olurken, diğer yaygın tercihleri yine ardışık sayı dizileri izledi.

‘PAROLA’, EN POPÜLER PAROLALAR ARASINDA

‘Parola’ kelimesi listede 5. sırada yer aldı, internet kültürünün popüler ifadesi ‘skibidi’ ise 7. sıraya kadar yükseldi.

1946–1964 arası doğan ‘Baby Boomers’ kuşağında en çok kullanılan şifre ‘123456’ oldu.

Aynı parola, X ve Y kuşağının da en popüler tercihi.

“GENÇ NESİLLER SİBER RİSKLERİ DAHA İYİ ANLAYAMIYOR”

Raporda araştırmacılar, şu ifadeleri kullandı:

“Genç nesillerin dijital yerliler olduğu ve interneti içselleştirdikleri için siber riskleri daha iyi anladıkları düşünülüyor. Ancak bulgularımız bunun doğru olmadığını gösteriyor.“

YÜZDE 72 AYNI ŞİFREYİ FARKLI PLATFORMLARDA KULLANIYOR

NordPass’in sonuçları, parola yöneticisi Bitwarden tarafından ABD, Birleşik Krallık, Japonya, Almanya, Fransa ve Avustralya’da yapılan geniş kapsamlı ankete de paralel.

Bitwarden’ın verilerine göre Z kuşağı katılımcılarının yüzde 72’si aynı şifreyi birden fazla platformda tekrar kullanıyor.

Bu oran Baby Boomer kuşağında yalnızca yüzde 42.

Genç kullanıcılar ‘parola yorgunluğu’ yaşayan en büyük grup olarak öne çıkıyor.

Z KUŞAĞI MODERN YÖNTEMLERE DAHA HIZLI ADAPTE OLUYOR

Buna karşın araştırmalar, Z kuşağının geçiş anahtarı (passkey), biyometrik doğrulama ve iki faktörlü kimlik doğrulama gibi modern güvenlik yöntemlerine daha hızlı adapte olduğunu gösteriyor.

Google’ın haziran ayında yayımladığı güvenlik raporunda da X kuşağı ve Baby Boomers’ın oturum açarken parola kullanmaya daha fazla bağımlı olduğu vurgulanmıştı.

“DİJİTAL YERLİLER DAHA GELİŞMİŞ KİMLİK DOĞRULAMA ARAÇLARINA YÖNELİYOR”

Google’ın Gizlilik, Güvenlik ve Emniyetten Sorumlu Başkan Yardımcısı Evan Kostovinos, Z kuşağının parolaları ‘eski bir güvenlik normu’ olarak gördüğünü belirterek, ‘Dijital yerliler daha gelişmiş kimlik doğrulama araçlarına yöneliyor’ dedi.

Uzmanlara göre parolaları düzenli olarak güncellememenin riskleri sürse de, daha güvenli ve kullanımı kolay teknolojilere geçiş eğilimi olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.

PAROLASIZ GELECEĞE GEÇİŞ HIZLANDIRILIYOR

Parolalar hem yönetimi zor bir yöntem olarak görülüyor hem de kimlik avı saldırılarına ve veri sızıntılarına karşı daha savunmasız kalıyor.

Google ve diğer büyük teknoloji şirketleri, kullanıcıların hem güvenliğini hem de konforunu artırmak için parolasız bir geleceğe geçişi hızlandırmaya devam ediyor.

Teknolojiyle büyüyen Z kuşağı şifre seçmekte eski nesillerden daha kötü yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Bugüne kadar kabul gören modellere göre Dünya, Güneş etrafında yüksek hızlarla dönerken, Güneş Sistemi de galaksinin merkezine doğru yaklaşık 828.000 km/s hızla ilerliyordu. Ancak yürütülen yeni bir araştırma, bu hareketin düşündüğümüzden çok daha hızlı olabileceğini ortaya koyarak mevcut modelleri ciddi şekilde sorgulatıyor. Bielefeld Üniversitesi’nde astrofizikçi Lukas Böhme öncülüğünde yapılan analiz, Güneş Sistemi’nin uzaydaki gerçek hızının bugüne kadar kabul edilenin üç katından fazla olabileceğini gösteriyor.

GÜNEŞ SİSTEMİ UZAYDA HANGİ YÖNE DOĞRU HAREKET EDİYOR?

Donanımhaber’in aktardığı araştırmada bu sonuca ulaşmak için, evrenin çok uzak bölgelerinde yer alan ve güçlü radyo sinyalleri yayan galaksilerin gökyüzündeki dağılımını detaylı şekilde analiz edildi. Bu galaksiler, Güneş Sistemi’nin uzayda hangi yöne doğru hareket ettiğine dair çok hafif bir iz bırakıyor: Eğer belirli bir yöne doğru ilerliyorsak, o yönde çok az da olsa daha fazla radyo galaksisi görülüyor. Ancak bu fark inanılmaz derecede küçük olduğu için, normal teleskoplarla tespit edilmesi neredeyse imkânsız. Bu nedenle ekip, yalnızca en hassas radyo teleskop ağlarının verilerini kullanarak bu ince yön değişimini ölçebildi.

Bu amaç doğrultusunda ekip, Avrupa çapında dev bir radyo teleskop ağı olan Low Frequency Array (LOFAR) gözlemlerini, iki farklı radyo gözlemevi tarafından sağlanan verilerle birleştirdi. Güneş Sistemi’nin düşündüğümüzden çok daha hızlı ilerlediği de bu sayede tespit edildi. Böhme, “Yaptığımız analiz, Güneş Sistemi’nin standart kozmoloji modellerinin öngördüğünden üç kat daha hızlı hareket ettiğini ortaya koyuyor. Bu bulgu, mevcut evren modellerimizin temel varsayımlarına doğrudan meydan okuyor.” diyor.

Bu araştırma sonrası mevcut modellerin güncellenmesi gerektiği bir gerçek. Ancak Güneş Sistemi’nin hareket hızına dair kabulleri değiştirmek için bu araştırma tek başına yeterli değil. Bu bulguların daha fazla veriyle desteklenmesi gerekiyor. Çalışmanın ortak yazarlarından Prof. Dominik J. Schwarz’a göre bu bulgular iki ihtimali gündeme getiriyor: Ya Güneş Sistemi sandığımızdan çok daha hızlı hareket ediyor ve evrene dair temel kabullerimizde bir eksik var, ya da evrende radyo galaksilerinin dağılımı düşündüğümüz kadar düzgün değil. Bu iki seçenek de mevcut kozmoloji modellerinin yeniden gözden geçirilmesini gerektiriyor.

Güneş Sistemi, zannedilenden 3 kat daha hızlı hareket ediyor olabilir yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Bilim insanları, evrenin dörtte birinden fazlasını oluşturduğu düşünülen görünmez karanlık maddenin varlığını doğrulamaya her zamankinden daha yakın.

Bu konudaki ipuçları, Samanyolu galaksisinin merkezine yakın bir bölgede tespit edilen soluk gama ışını parıltısında saklı olabilir.

Reuters ajansının haberine göre NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu verilerini inceleyen araştırmacılar, galaksinin kalbindeki gama ışını fazlalığının, karanlık maddeye dair uzun zamandır beklenen kanıtı sunabileceğini bildirdi.

Evrende gözle görülen yıldızlar, gezegenler ve diğer tüm nesneleri oluşturan sıradan madde, toplamın yalnızca yüzde 5’ini meydana getiriyor.

Buna karşılık, ışığı ne emen ne de yansıtan karanlık maddenin oranının yüzde 27 olduğu tahmin ediliyor.

Geri kalan yüzde 68’lik kısmın ise “karanlık enerji” adı verilen gizemli bir kuvvetten oluştuğu düşünülüyor.

Bilim insanları, karanlık maddenin varlığından galaksiler üzerindeki kütle çekimsel etkileri sayesinde emin.

Fakat ışıkla etkileşime girmediği için bu maddeyi doğrudan kanıtlamak oldukça zor.

Yeni araştırma, Fermi teleskobunun Samanyolu’nun merkezine yakın geniş bir alanda haritaladığı ve karanlık maddenin dolaylı kanıtını sunabilecek gama ışını yayılımlarına odaklanıyor.

İKİ TEORİ YARIŞIYOR: KARANLIK MADDE Mİ, ATARCALAR MI?

Gözlenen gama ışını fazlalığını açıklamak için iki ana teori öne sürülüyor. İlk teoriye göre bu ışınlar, uzayın yoğun merkez bölgesinde çarpışan karanlık madde parçacıklarından kaynaklanıyor.

Diğer teori ise ışınların, saniyede yüzlerce kez dönerken elektromanyetik tayf boyunca ışık yayan “milisaniye atarcaları” olarak bilinen nötron yıldızlarından geldiğini savunuyor.

Physical Review Letters dergisinde yayımlanan son çalışma, her iki olasılığı da gelişmiş simülasyonlarla değerlendirdi.

Analizler, iki açıklamanın da eşit derecede muhtemel olduğu sonucuna vardı.

Çalışma, karanlık madde parçacıklarının çarpışmasıyla oluşacak gama ışınlarının, Fermi teleskobunun kaydettiği sinyalle birebir örtüştüğünü gösterdi.

Çalışmanın ortak yazarı, Johns Hopkins Üniversitesi ve Paris/Sorbonne Üniversitesi Astrofizik Enstitüsü’nden kozmolog Joseph Silk, “Galaksimizi ve tüm evreni kuşatan karanlık maddenin doğasını anlamak, fiziğin en büyük meselelerinden biri. Elde ettiğimiz en önemli sonuç, karanlık madde açıklamasının gama ışını verileriyle en az nötron yıldızı hipotezi kadar uyumlu olması. Karanlık maddenin dolaylı biçimde tespit edilmiş olma olasılığını artırdık” dedi.

Çalışmanın başyazarı, Tartu Üniversitesi ve Leibniz Astrofizik Potsdam Enstitüsü’nden Moorits Mihkel Muru ise karanlık maddenin tespitindeki zorluğa dikkat çekti.

Muru, “Karanlık madde ışığı ne yansıtır ne de engeller; bu yüzden onu yalnızca görünür madde üzerindeki kütle çekimsel etkileriyle tespit edebiliyoruz. On yıllardır süren araştırmalara rağmen hiçbir deney karanlık madde parçacıklarını doğrudan tespit edemedi” diye konuştu.

GÖZLER ŞİLİ’DE İNŞA EDİLEN YENİ TELESKOPTA

Araştırmacılar, gizemi çözmek için dünyanın en güçlü yer tabanlı gama ışını teleskobu olacak Cherenkov Teleskop Dizisi Gözlemevinin yardımcı olabileceğini belirtti.

Şu anda Şili’de inşası süren tesisin 2026 gibi erken bir tarihte faaliyete geçmesi bekleniyor.

Bu gözlemevinin, gama ışını parıltısının iki olası kaynağını birbirinden ayırt edebilecek duyarlılığa sahip olacağı öngörülüyor.

Söz konusu gama ışını fazlalığı, Samanyolu’nun merkezinde, Dünya’dan yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıkta ve 7 bin ışık yılı genişliğindeki bir bölgede gözlemlendi.

Bir ışık yılı, 9,5 trilyon kilometreye denk geliyor. Elektromanyetik dalgalar arasında en kısa dalga boyuna ve en yüksek enerjiye sahip olan gama ışınları, karanlık maddeye dair önemli veriler sunma potansiyeli taşıyor.

KARANLIK MADDE ÇARPIŞMALARI NASIL GAMA IŞINI ÜRETİYOR?

Teoriye göre, karanlık madde parçacıkları çarpıştıklarında birbirlerini yok ediyor ve bu süreçte yan ürün olarak gama ışınları açığa çıkıyor.

Samanyolu galaksisinin de karanlık ve sıradan maddeden oluşan devasa bir bulutun kütle çekimiyle çökmesi sonucu oluştuğu düşünülüyor.

Joseph Silk, bu süreci, “Sıradan madde soğuyarak merkez bölgelere doğru çökerken, yanında bir miktar karanlık maddeyi de sürükledi. En basit karanlık madde hipotezinin ayırt edici yönü, parçacıklarının kendi karşıt parçacıkları olmaları ve çarpıştıklarında bütünüyle yok olmalarıdır. Yalnızca protonlar ve antiprotonlar benzer biçimde enerji dolu gama ışınları üretebilir; ancak antiprotonlar son derece nadirdir” sözleriyle açıkladı.

Bununla birlikte, parıltının henüz keşfedilmemiş binlerce milisaniye atarcasının toplu yayılımlarından kaynaklanma olasılığı da devam ediyor.

Fermi uydusu, daha önceki gözlemlerinde bu tür gök cisimlerinin güçlü gama ışını kaynakları olduğunu doğrulamıştı.

Karanlık maddenin izine bir adım daha yaklaştı yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesinden (NTNU) araştırmacılar, şehirlerdeki GPS hatalarını düzelterek santimetre düzeyinde doğruluk sağlayan yeni bir navigasyon sistemi geliştirdi.

ScienceDaily’nin haberine göre SmartNav adı verilen sistemin, özellikle sürücüsüz araç teknolojileri için önemli bir ilerleme olduğu belirtiliyor.

SmartNav, uydu düzeltme verilerini, radyo dalgası analizlerini ve Google’ın 3 boyutlu bina modellerini birleştirerek çalışıyor.

Bu sayede, yüksek binaların uydu sinyallerini bozduğu ve “kentsel kanyon” olarak adlandırılan bölgelerdeki konum belirleme sorunlarının üstesinden geliniyor.

NTNU doktora araştırmacısı Ardeshir Mohamadi, “Şehirler, uydu navigasyonu için zorlu yerler” dedi.

Cam ve beton yüzeylerin GPS sinyallerini yansıtarak gecikmelere ve konum hatalarına yol açtığını belirten Mohamadi, “Açık bir otoyolda kusursuz çalışan sistem, şehir merkezine girdiğinizde aynı performansı göstermez” diye konuştu.

Kentsel ortamlarda GPS sinyalleri, alıcıya ulaşmadan önce binalardan defalarca yansıyabiliyor. Bu ise, cihazın gerçek konumu doğru bir şekilde hesaplamasını zorlaştırıyor ve kullanıcının sanal konumunu birkaç metre kaydırabiliyor.

Bu hata payının otonom araçlar için kabul edilemez olduğunu vurgulayan Mohamadi, “Sürücüsüz araçlarda bu fark, güvenli ve kararlı bir sürüşle, tereddütlü ve güvensiz bir davranış arasındaki çizgiyi belirliyor. Bu yüzden SmartNav’ı, ‘kentsel kanyonlar’ için özel olarak tasarlanmış bir konumlama teknolojisi olarak geliştirdik” ifadelerini kullandı.

Ekip, uydu düzeltme hizmetlerini ve yeni hesaplama algoritmalarını birleştiren bir yazılım oluşturarak yoğun şehir ortamlarında bile hassas konumlamayı mümkün kıldı.

ÇOK KATMANLI TEKNOLOJİ

SmartNav’ın yüksek hassasiyeti, birden fazla teknolojinin entegrasyonuna dayanıyor. Geleneksel GPS sistemleri, uydulardan gelen kodlanmış sinyalleri kullanıyor ancak bu kodlar şehirlerde kolayca bozulabiliyor.

Araştırmacılar, bu yöntem yerine sinyalin alıcıya ulaştığı andaki hareketini analiz eden “taşıyıcı faz” yöntemini kullandı.

Taşıyıcı faz analizi yüksek doğruluk sunsa da genellikle alıcının birkaç dakika hareketsiz kalmasını gerektiriyor. SmartNav, bu sorunu farklı düzeltme sistemlerinden gelen verileri birleştirerek aşıyor.

Bu sistemler arasında, uydu sinyallerini düzeltmek için yerel baz istasyonlarını kullanan Gerçek Zamanlı Kinematik (RTK) yöntemi de bulunuyor.

Fakat NTNU ekibi, kurulumu pahalı ve kapsama alanı sınırlı olan bu ağlar yerine, Avrupa’nın Galileo uyduları destekli PPP-RTK (Hassas Nokta Konumlama-Gerçek Zamanlı Kinematik) hizmetinden yararlandı.

Bu hizmet, düzeltme verilerini ücretsiz olarak yayınlayarak kullanıcı maliyetlerini kayda değer ölçüde düşürüyor.

GOOGLE’IN ÜÇ BOYUTLU VERİLERİ DOĞRULUĞU ARTIRIYOR

NTNU ekibinin çalışması, Google’ın dünya genelinde yaklaşık 4 bin şehri kapsayan 3 boyutlu şehir modeli hizmetiyle destekleniyor.

Bu modeller, uydu sinyallerinin binalar arasında nasıl yansıyacağını tahmin ederek sistemin doğruluğunu artırıyor.

Veriler sayesinde SmartNav, GPS uygulamalarının kullanıcıları sık sık caddenin yanlış tarafında göstermesine neden olan sinyal bozulmalarını düzeltebiliyor.

Mohamadi, “Google; sensörlerden, Wi-Fi ağlarından, mobil şebekelerden ve 3 boyutlu bina modellerinden aldığı verileri birleştirerek yansıma hatalarına dayanıklı, akıcı konum tahminleri oluşturuyor” bilgisini paylaştı.

TESTLERDE 10 SANTİMETRE HASSASİYET

Norveç’in Trondheim kentinde yapılan saha testlerinde SmartNav, yüzde 90 oranında 10 santimetre içinde konum doğruluğu sağladı.

Araştırmacılara göre bu hassasiyet, şehir içi GPS navigasyonunu hem güvenilir hem de ekonomik hale getiriyor.

Mohamadi, “PPP-RTK kullanımı, sık baz istasyonu ağlarına ve pahalı aboneliklere olan ihtiyacı azaltıyor. Bu sayede teknoloji, ucuz ve yaygın alıcılarla kullanılabilir hale geliyor” diye ekledi.

Araştırma ekibi, SmartNav’ın kamuya açık uydu düzeltmeleri, dalga analizi ve ticari harita verilerini birleştiren yaklaşımının, hem otonom araçlar hem de günlük akıllı telefon kullanıcıları için şehir navigasyonunu kökten değiştirebileceği görüşünde.

GPS şehirlerde neden şaşırıyor? yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Her gün elimizden düşürmediğimiz tarak, düşündüğümüzden çok daha önemli. Ancak çoğumuz, saçımızı tararken fark etmeden bazı hatalar yapıyoruz. Bu küçük hatalar, zamanla saçlarımızın kırılmasına, yıpranmasına ve sağlıksız görünmesine neden olabiliyor.

Saçınızı yukarıdan aşağı taramayın

Tarağı doğrudan tepe kısmından aşağı çekmek saç tellerinizi zorlar ve kopmalara yol açar. En doğru yöntem, saç uçlarından başlayarak yavaş yavaş yukarıya doğru çıkmak. Böylece karışıklıkları nazikçe açarsınız ve saçınıza zarar vermezsiniz.

Sadece uçları değil, saç derisini de düşünün

Uçlardan başlamanız doğru olsa da saç köklerini tamamen ihmal etmeyin. Çünkü saç derisi, saçınızı besleyen doğal yağları üretir. Saçın tamamını tarayarak bu yağların uçlara kadar yayılmasını sağlarsınız. Bu da saçınızın parlak, sağlıklı ve elektriklenmeden durmasına yardımcı olur.

Doğru tarağı kullanıyor musunuz?

Her saç tipi için uygun bir tarak vardır. Kıvırcık ya da dalgalı saçlar için geniş dişli veya kürek taraklar daha uygundur. İnce telli saçlarda ise doğal kıllardan yapılmış yumuşak taraklar tercih edilmelidir. Doğru tarak, hem saçınızı kolay açar hem de kırılmasını önler.

Islak ve kuru saç aynı tarağı istemez

Islak saç daha kırılgandır. Bu yüzden ıslakken ince dişli taraklar yerine geniş dişli taraklar kullanmalısınız. Aksi halde saçlarınız daha kolay zarar görebilir.

Kıvırcık saçlara dikkat!

Kıvırcık saçları kuruyken taramak buklelerin formunu bozabilir ve kırıklara yol açabilir. Tarama öncesi bir bukle açıcı sprey kullanarak daha sağlıklı sonuçlar alabilirsiniz. Ayrıca nazik hareketlerle taramak çok önemlidir.

Duştan önce taramak işin sırrı olabilir

Saçınızı duşa girmeden önce taramak, yıkama sırasında saçın karışmasını önler. Böylece duş sonrası daha az tarama yapar, saçınızı yormazsınız. Ayrıca saçınızı havluyla sertçe ovuşturmak yerine nazikçe sıkmanız da dolaşmayı önleyecektir.

Sık taramak zararlı olabilir

Saçınızı çok sık ve sert şekilde taramak yıpranmasına neden olur. Bunun yerine günde 1–2 kez, nazik hareketlerle taramak yeterlidir. Ayrıca tarağınızı düzenli temizlemeyi unutmayın. Kirli tarak, saçınıza ölü deri, kir ve ürün kalıntılarını geri aktarabilir.

Saçınza bu kötülükleri yapmayın! yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Hamur, birçok ev yemeğinin ve hamur işinin temel malzemesidir. Ancak her zaman aynı gün içinde tüketmek mümkün olmayabilir. Peki, fazla hamuru buzlukta saklamak mümkün mü?

Cevap: Evet, hamur buzlukta saklanabilir! Ancak her hamur türü farklı saklama yöntemleri gerektirir ve doğru muhafaza edilmezse kıvamı, kabarması ve lezzeti bozulabilir. İşte buzlukta hamur saklamanın en iyi yolları ve dikkat edilmesi gerekenler!

Buzlukta Saklanabilen Hamurlar Hangileri?

Her hamur buzlukta aynı şekilde saklanmaz. İşte dondurulmaya uygun ve uygun olmayan hamur çeşitleri:

Buzlukta Saklanabilen Hamurlar:

• Mayalı hamurlar (poğaça, ekmek, pizza hamuru gibi)
• Mayasız hamurlar (kurabiye, börek, tart hamuru)
• Milföy hamuru
• Mantı hamuru
• Şekerli ve tuzlu hamurlar
• Buzlukta Saklanması Önerilmeyen Hamurlar:
• İç harcı eklenmiş börek veya poğaça hamurları (Özellikle sıvı harç içeriyorsa)
• Süt ve yumurta bazlı hamurlar (Kıvamı değişebilir)
• Fazla sulu ve ince hamurlar (Çözüldüğünde yapısı bozulabilir)

Hamur Buzlukta Nasıl Saklanır? Adım Adım Doğru Yöntemler!

Hamuru buzlukta uzun süre saklamak için doğru şekilde paketlemek ve muhafaza etmek gerekir. İşte tüm adımlarıyla en iyi yöntemler:

1. Hamurun Havasını Alarak Saklayın

Hamurun buzlukta sertleşmesini ve kurumasını önlemek için hava almayan bir şekilde paketlemek çok önemlidir.

Nasıl Yapılır?

Hamuru küçük porsiyonlara ayırın.

Streç filmle hava almayacak şekilde sarın.

Alternatif olarak, kilitli buzdolabı poşetlerine koyabilirsiniz.

2. Hamuru Doğru Şekilde Şoklayarak Saklayın

Hamurun yapısının bozulmaması için hızlı bir şekilde dondurmak önemlidir.

Nasıl Yapılır?

Hamuru önce buzdolabında 1-2 saat soğutun.

Ardından buzluğa alarak hızlı bir şekilde dondurun.

Bu yöntem, hamurun yapısını ve elastikiyetini korur.

3. Hamur Buzlukta Ne Kadar Süre Saklanabilir?

Her hamur için saklama süresi farklıdır.

İşte buzlukta saklama süreleri:

Mayalı hamurlar: 1-2 ay

Kurabiye hamuru: 3 ay

Börek hamuru: 3 ay

Mantı hamuru: 2-3 ay

Milföy hamuru: 4-5 ay

Daha uzun süre saklamak hamurun kalitesini ve lezzetini düşürebilir.

4. Hamur Nasıl Çözdürülmeli?

Dondurulmuş hamuru kullanmadan önce dikkatli bir şekilde çözdürmek gerekir.

Doğru Çözdürme Yöntemleri

Buzdolabında Yavaş Çözdürme: Hamuru kullanmadanbir gece önce buzdolabına koyarak yavaşça çözdürün.

Oda Sıcaklığında Çözdürme: Acil durumlarda hamuru buzdolabından çıkardıktan sonra oda sıcaklığında bekleterek çözdürebilirsiniz.

Yanlış Çözdürme Yöntemleri

Mikrodalgada çözdürmek: Hamurun kıvamını bozabilir.

Direkt sıcak suya koymak: Hamurun yapısını tamamen değiştirebilir.

Hamur Buzlukta Saklanırken Yapılan Hatalar

Hamuru direkt olarak açık şekilde buzluğa koymak: Hamurun kurumasına ve sertleşmesine neden olur.
Hamuru büyük bir top halinde dondurmak: Çözdürmesi zorlaşır ve eşit şekilde çözülmez.
Yanlış saklama kabı kullanmak: Hava almayan kap veya poşet kullanılmazsa hamurun tadı değişebilir.
Çok uzun süre buzlukta bırakmak: Hamur, belirli bir süre sonra tazeliğini kaybeder.

Hamuru Buzlukta Saklamak Mümkün Ama Doğru Yöntemle!

• Mayalı ve mayasız hamurlar buzlukta saklanabilir, ancak uygun şekilde paketlenmelidir.
• Hamurun hava almasını önlemek ve doğru çözdürme yöntemlerini kullanmak çok önemlidir.
• Doğru muhafaza edilen hamur, lezzetini kaybetmeden uzun süre kullanılabilir.

Eğer fazla hamur yaptıysanız ve daha sonra kullanmak istiyorsanız, buzlukta saklama yöntemlerini bilmek büyük bir avantaj sağlar!

Hamur buzlukta saklanır mı? yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Estetik işlemler yerine, dudak kontürüyle doğal ve çekici bir görünüm yaratmak, doğru tekniklerle son derece etkili olabilir. Ancak, bu işlemi yaparken dikkatli olmanız gereken bazı incelikler var. Eğer yanlış uygulama yaparsanız, dudaklarınızın 80’ler tarzı çerçeveli bir görüntüye bürünmesi an meselesi!

İşte detaylar…

Dudak kalemi rengini doğru seçin

Dudak kontürü için ilk adım, doğru dudak kalemini seçmektir. Yanlış renk seçimi, çerçeveli bir dudak görünümüne yol açabilir. Dudak renginizle uyumlu, nude tonlarda bir kalem tercih etmek her zaman en güvenli yol olacaktır.

Farklı tonlarda bir dudak kalemi kullanmak istiyorsanız, rujunuzla uyumlu olmasına dikkat edin. Aksi takdirde, istediğiniz dolgun görünümü elde etmek zorlaşır.

Çerçeveyi doğru çizin

Dudak kontürü uygularken, dudak çerçevenizi belirginleştirmek önemlidir. Dudaklarınızı daha dolgun göstermek istiyorsanız, çerçeveye biraz daha taşarak dışarıya doğru uygulama yapabilirsiniz. Ancak, bu adımda dikkat edilmesi gereken en önemli şey, dolgunlaştırmayı dudak kenarlarına ve köşelere uygulamaktır.

Dudak çukurunuza fazla müdahale etmek, dudaklarınızın incelik havası yaratmasına neden olabilir. Yuvarlak hatlar elde etmeye özen gösterin.

İç kontürle dolgunluk hissi yaratın

Daha dolgun dudaklar için, bir ton daha koyu bir dudak kalemi ile dudak iç kısmını kontürlemeyi deneyin. Alt dudağınızın ortasına dikine kalın bir çizgi çekin, üst dudağınızı ise bu çizgilerle üçe bölerek kontürleyin. Bu uygulama, dudaklarınızın daha dolgun görünmesini sağlayacak bir illüzyon yaratacaktır.

Kusursuz sonuç için temizlik şart

Son adımda ise dudak kenarlarını temizlemek için kapatıcı kullanarak makyajınızı kusursuz hale getirebilirsiniz. Bu adım, yaptığınız hatalardan kurtulmanızı sağlarken aynı zamanda makyajın uzun süre dağılmadan kalmasına yardımcı olur.

Dolgun dudaklar için püf noktalar yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.