PLOS Biology dergisinde yayınlanan bu kapsamlı çalışma, insan evriminin en önemli iki dönüm noktasına ışık tutuyor.

DİK YÜRÜME VE BÜYÜYEN BEYNİN ETKİSİ

Araştırma ekibi, 41 farklı maymun ve goril türünü temsil eden toplam 2 bin 025 bireyden elde edilen verileri analiz etti.

Gelişmiş Bayes modelleriyle yapılan incelemelerde, beyin büyüklüğü ve kol-bacak oranının el tercihinde belirleyici olduğu saptandı.

İki ayak üzerinde dik yürümek elleri hareket yükünden kurtararak nesneleri manipüle etmeyi tamamen kolaylaştırdı.

Ardından insan beyninin büyümesi ve karmaşıklaşmasıyla birlikte sağ el kullanımı popülasyonda baskın hale geldi.

EVRİMSEL SÜREÇTE SAĞ EL BASKINLIĞI

Ardipithecus ve Australopithecus gibi erken insan atalarında oldukça hafif olan bu eğilim, Homo cinsiyle birlikte büyük bir değişim gösterdi.

Homo erectus ve Neandertallerde zamanla güçlenen bu yapı, modern Homo sapiens döneminde ise bugünkü zirve noktasına ulaştı.

Küçük vücutlu bir insan akrabası olan Homo floresiensis ise küçük beyni ve tırmanma adaptasyonları nedeniyle bu durumun istisnası oldu.

Bilim insanları, solaklığın evrim boyunca neden kalıcı olduğunu ve kültürel etkilerini araştırmaya devam etmeyi planlıyor.

İnsanların büyük çoğunluğu neden sağ elini kullanıyor yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

İngiltere’nin en köklü bilim kurumlarından biri olan Greenwich Kraliyet Gözlemevi, yapay zekanın hızla yaygınlaşan kullanımına ilişkin dikkat çekici bir risk senaryosunu gündeme taşıdı.

İNSAN ZEKASINI KÖRELTEBİLİR

Kurumu bünyesinde barındıran müze grubunun direktörü Paddy Rodgers, teknolojik araçların sunduğu hazır yanıtlara tamamen bağımlı hale gelmenin insan zekasını ve inovasyon yeteneğini köreltebileceğini belirtti.

Rodgers, bilginin ve uzmanlığın temelinde yatan sorgulama, araştırma ve sonuçları değerlendirme alışkanlıklarının, yapay zekanın her soruya saniyeler içinde cevap ürettiği bu yeni düzende kaybolma riskiyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

MAKİNELERİN YAPMAYACAĞI ‘GEREKSİZ’ KEŞİFLER İNSANLIĞI İLERİ TAŞIDI

Gökbilim tarihinden örnekler veren uzmanlar, geçmişteki bilim insanlarının gökyüzüne dair muazzam büyüklükte veri toplarken aslında o dönem için tamamen “gereksiz”

Bir yapay zeka algoritmasının veya makinenin asla yapmayacağı bu fazladan araştırmalar, kaydedildikten 150 yıl sonra bile dünyadaki deniz seyrüsefer sistemlerini doğrulamak için kritik bir kaynak haline gelebildi.

Yapay zekanın sunduğu filtrelenmiş ve hızlı sonuçların aksine, insanın kendi merakının peşinden giderken karşılaştığı beklenmedik bilgiler ve tesadüfi bulgular, tarihteki en büyük kırılma noktalarını oluşturdu.

Yapay zekanın bilim dünyasındaki potansiyeli ve protein yapılarını çözerek Nobel Ödülü kazandıran AlphaFold2 gibi başarıları yadsınmıyor.

KOLAYCILIK, BİLGİ KAYNAĞIYLA ARAYI AÇIYOR

Eğitimciler de yapay zekanın fikirleri test etmek veya ortak çözümler üretmek için bir iş birlikçi olarak kullanılmasını destekliyor.

Ancak düşünme sürecini tamamen teknolojiye devretmek, bu araçların sınırlarını tehlikeli bir noktaya taşıyor.

Dijital kaynaklarda kullanıcılar temel kaynağa inip doğruluğu kontrol edebilirken, arama motorlarının ve sosyal medya platformlarının tepe noktasına yerleşen yapay zeka özetleri insanları doğrulanabilir ve kontrol edilebilir bilgi kaynaklarından giderek daha fazla uzaklaştırıyor.

Yapay zeka bağımlılığı insan zekasını geriletebilir yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

DÜNYANIN İLK “CANLI” BİLGİSAYARI

Avustralyalı bilim insanlarının raporlarına göre bu sistem, bildiğimiz silikon çipler yerine doğrudan canlı insan dokusuyla çalışan, dünyanın ilk “kod yüklenebilir biyolojik bilgisayarı”. Dr. Alon Loeffler liderliğindeki ekip, nöronların başlangıçta ne yapacaklarını bilmediklerini ancak zamanla oyun içindeki düşmanları tespit edip ateş etmeyi “öğrendiklerini” açıkladı.

SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?

Gözleri veya parmakları olmayan bu hücre topluluğu, oyunu tamamen elektriksel sinyallerle “hissediyor”.

Oyun verileri (sağlık durumu, düşman konumu) yapay zeka aracılığıyla elektriksel uyarılara dönüştürülüp nöronlara pompalanıyor.
Hücrelerin bu uyarılara verdiği tepkiler geri okunarak oyun içindeki hamlelere (ateş etme, hareket) dönüştürülüyor.

BU HÜCRELER ACI MI ÇEKİYOR?

Deney, bilim dünyasında büyük bir etik tartışmasını da beraberinde getirdi: “Bir petri kabındaki hücreler karar veriyorsa, bu onların bilinçli olduğu anlamına mı gelir?” Şirket yetkililerinin yaptığı açıklama da ise hücrelerin sadece “çevresine tepki veren duyarlı yapılar” olduğunu savunsa da, bazı uzmanlar sistem karmaşıklaştıkça “acı duyma” veya “farkındalık” riskine karşı uyarıyor.

MAVİ HAP MI, KIRMIZI HAP MI?

Bu gelişme sadece bir oyun deneyi değil; gelecekte robotik kolların kontrolü ve insan beyni ile yapay zekanın doğrudan entegrasyonu için atılan dev bir adım. İnsan 2.0 artık kapıda! Ancak laboratuvardaki o cam tüpün içinde deneyi yapılan şey gerçekte ne getirecek? Matrix filmindeki o meşhur sahneyi hatırlatıyormusunuz: “Gerçek nedir?”

Bugün bir petri kabında Doom oynamaya zorlanan o 200 bin hücre, aslında insanlığın dijital köleliğe attığı ilk adım olabilir. Silikon çiplerin yerini “et ve kan”dan oluşan biyolojik işlemcilerin aldığı bu yeni düzende, belki de bir gün hepimiz o meşhur tarlalarda birer “pil” olarak uyanacağız.

Biyolojik Matrix gerçek oldu: İnsan 2.0 yolda! yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Air Quality, Atmosphere & Health dergisinde yayımlanan çalışma, atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun artışıyla insan iskeletinin alarm verici bir hızla zayıfladığını gösteriyor.

KEMİKTEN ÇALIYOR

Avustralyalı araştırmacılar Alexander Larcombe ve Phil Bierwirth, 1999 ile 2020 arasında ABD’deki yetişkinlerin kan verilerini inceledi.

Araştırma, kandaki karbondioksit yan ürünü olan bikarbonat seviyesinin bu 20 yıllık süreçte yüzde 7 oranında arttığını belirledi. Bu artış, atmosferdeki karbondioksit yükselişiyle doğrudan paralellik gösteriyor.

Kandaki bikarbonat artarken, kemik sağlığı için kritik olan kalsiyum ve fosfor seviyelerinin düştüğü gözlemlendi.

Kandaki karbon konsantrasyonu normalin üzerine çıktığında, vücut bu dengesizliği gidermek için kemiklerdeki kalsiyum ve fosforu “feda ederek” daha fazla karbondioksit absorbe etmeye çalışıyor.

Normalde kemikler bu besinleri birkaç hafta içinde geri kazanabilir. Ancak yüksek karbon seviyeleri “yeni normal” haline geldiği için vücut kalsiyumu geri kazanamıyor ve net bir mineral kaybı yaşanıyor.

50 YIL İÇİNDE ETKİLERİ ÇIKACAK

İnsan fizyolojisi, evrimsel sürecinin büyük bölümünü stabil bir atmosferik karbondioksit seviyesiyle geçirdi. Ancak son 25 yılda hava kirliliğindeki artış, kemiklerimizi bu duruma uyum sağlamaya zorluyor.

Araştırmacıların uyarısı net:

“İnsan fizyolojisi son 25 yılda istikrarlı bir şekilde değişti. Mevcut trendler devam ederse, karbon seviyeleri 50 yıl içinde sağlıklı kabul edilen sınırın en uç noktasına ulaşacak; kalsiyum ve fosfor ise kabul edilebilir minimum seviyelerin altına inecek.”

Bu durumun uzun vadeli fizyolojik etkileri henüz tam olarak çözülmüş değil, ancak bilim insanları nefes alan her insanı etkileyen bu iskelet zayıflamasının acilen dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.

Atmosferdeki karbondioksit artışı iskelet sistemini zayıflatıyor yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Garan, NASA görevi kapsamında 4 Nisan 2011’de uzaya gönderilmiş ve 16 Eylül 2011’de Dünya’ya dönmüştü. Bu süre boyunca UUİ’de görev yapan astronot, gezegenin etrafında yaklaşık 3 bin tur atmıştı.

“KIRILGAN BİR GEZEGEN GÖRDÜM”

Garan, uzay istasyonunun penceresinden Dünya’ya baktığında gezegenin atmosferinin, okyanuslarının ve ekosistemlerinin ne kadar kırılgan olduğunu çok net gördüğünü anlattı. Ancak insan toplumunun bu hayati sistemlere sanki yalnızca küresel ekonomiye hizmet eden kaynaklarmış gibi davrandığını söyledi.

Big Think’e verdiği röportajda Garan şöyle konuştu:

“Uzaydan baktığımda ekonomiyi görmedim. Ama insan yapımı sistemlerimizin, gezegenimizin yaşam destek sistemlerini bile küresel ekonominin bir yan kuruluşu gibi gördüğünü fark ettim. Uzaydan bakınca bir yalanın içinde yaşadığımız açıkça görülüyor.”

“ÖNCELİKLER TERS”

Astronota göre insanlık, gezegenin doğal kaynaklarını ekonomik büyümenin alt bileşeni gibi gören hatalı bir düşünce üzerine sistemler kurdu.

Garan, insanlığın öncelik sıralamasını değiştirmesi gerektiğini savunuyor:

“Ekonomi, toplum, gezegen şeklinde düşünmekten; gezegen, toplum, ekonomi şeklinde düşünmeye geçmemiz gerekiyor.”

UZAYDAN BAKIŞIN YARATTIĞI FARKINDALIK: OVERVIEW EFFECT

Astronotların yaşadığı bu zihinsel değişim Overview Effect olarak adlandırılıyor. Terim ilk kez 1987’de düşünür Frank White tarafından ortaya atılmıştı.

Bu etki, astronotların uzaydan Dünya’ya baktıklarında yaşadığı güçlü farkındalık değişimini ifade ediyor. Birçok astronot bu deneyimi; gezegenin güzelliği ve kırılganlığı karşısında duyulan hayranlık, insanlıkla daha güçlü bir bağ ve tüm yaşamın birbirine bağlı olduğu hissi olarak tanımlıyor.

“BİZ EVRENİN KENDİSİYİZ”

Garan için ise bu deneyim yalnızca soyut bir fikir değil, kalıcı bir bakış açısı değişimi oldu.

Astronot şu ifadeleri kullandı:

“Uzayda geçirdiğim süre boyunca şunu fark ettim: Biz Dünya’dan değiliz, biz Dünya’yız. Hatta daha da ileri gidersek; biz evrende değiliz, biz evrenin kendisiyiz. Evren, bizim aracılığımızla kendisinin farkına varıyor.”

Garan, insanların bu perspektifi kazanmak için uzaya gitmesine gerek olmadığını söylüyor. Ona göre “yörüngesel bakış açısı” olarak adlandırdığı düşünme biçimi, sorunlara hem geniş hem de yakın bir perspektiften bakmayı gerektiriyor.

Astronot, insanların yalnızca istatistik, seçmen grubu veya tüketici olarak görülmemesi gerektiğini de vurguluyor. Ona göre her birey toplumun değerli bir üyesi olarak ele alınmalı.

Ayrıca sorunlara yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin perspektifiyle bakılması gerektiğini belirtiyor.

GELECEK İÇİN UMUTLU

Dünyanın karşı karşıya olduğu zorluklara rağmen Garan iyimser olduğunu söylüyor. Ona göre insanlığın birbirine bağlı olduğuna dair farkındalık giderek yayılıyor.

Astronot, bu bilincin belirli bir eşiğe ulaşması halinde küresel sorunların çözümünde büyük bir değişim yaratabileceğini düşünüyor.

“İnsanlık bir yalanın içinde yaşıyor” yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Stanford Üniversitesi’ndeki ekip geliştirdikleri “evrensel aşıyı” hayvanlar üzerinde test etti. Aşının insanlarda uygulanması için klinik deneyler yapılması gerekiyor.

Yaklaşımlarının, aşıların 200 yıldan uzun süredir kullanılan tasarımına “radikal bir değişiklik” getirdiğini söylüyorlar.

Uzmanlar çalışmanın henüz erken aşamada olmasına rağmen “gerçekten heyecan verici” olduğunu ve “önemli bir aşama” kaydedilebileceğini belirtiyor.

Günümüzdeki aşılar vücudu tek bir enfeksiyonla savaşmaya eğitiyor. Kızamık aşısı sadece kızamığa karşı koruma sağlarken, suçiçeği aşısı sadece suçiçeğine karşı koruyor.

Edward Jenner’ın 18. yüzyılın sonlarında ilk aşıları geliştirmesinden bu yana bağışıklama bu şekilde işliyor.

Science dergisinde yayınlanan yeni yaklaşım, aşılardan farklı olarak bağışıklık sistemini eğitmiyor. Bunun yerine, bağışıklık hücrelerinin birbirleriyle iletişim kurma biçimini taklit ediyor.

Burun spreyi olarak uygulanıyor ve akciğerlerimizdeki makrofaj adı verilen beyaz kan hücrelerini “alarm” durumunda bırakıyor. Bu da bağışıklık sistemini hangi enfeksiyon içeri girmeye çalışırsa çalışsın harekete geçmeye hazır hale getiriyor.

Hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde aşının etkisi yaklaşık üç ay sürdü.

Araştırmacılar, bu artan hazırlık durumunun, akciğerlerden geçerek vücuda giren virüs miktarında 100 ila 1000 kat azalış sağladığını buldu.

Stanford Üniversitesi’nden mikrobiyoloji ve immünoloji Profesörü Bali Pulendran, akciğere sızabilenler için de “Bağışıklık sisteminin geri kalanı, bunları ışık hızında savuşturmaya hazır haldeydi” dedi.

Ekip, aşının Staphylococcus aureus ve Acinetobacter baumannii olmak üzere iki bakteri türüne karşı da koruma sağladığını gösterdiğini söylüyor.

BBC’ye konuşan Pulendran, “Evrensel aşı olarak adlandırdığımız bu aşı, sadece grip, Covid ya da nezle virüslerine karşı değil, neredeyse tüm virüslere ve test ettiğimiz birçok farklı bakteriye ve hatta alerjenlere karşı koruyucu olan çok daha geniş bir yanıt oluşturuyor” dedi.

“Bu aşının çalışma prensibi, bugüne kadar geliştirilen tüm aşıların çalışma prensibinden oldukça farklı.”

Bağışıklık sistemini enfeksiyonla savaşmaya yönlendirme şekli, alerjik astımı tetikleyen ev tozu akarı alerjenlerine karşı tepkiyi de azaltıyor gibi görünüyor.

Çalışmada yer almayan Oxford Üniversitesi’nden bilimi uzmanı Prof. Daniela Ferreira “Bu gerçekten heyecan verici bir araştırma” diyor.

Araştırma sonuçlarının insan çalışmalarıyla doğrulanması halinde, bunun “yaygın öksürük, soğuk algınlığı ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarından korunma yöntemimizi değiştirebileceğini” söyledi.

Araştırmanın “güçlü yönlerinden birinin”, bu yeni tip aşının nasıl çalıştığına dair net bir açıklama sunması olduğunu da ekliyor.

Ferreira, araştırmanın “hepimiz üzerinde çok büyük bir yük oluşturan” enfeksiyonlara karşı koruma sağlama konusunda “önemli bir adım olabileceğini” söylüyor ancak hala cevaplanması gereken birçok soru var.

Deneylerde aşı, burun spreyi olarak uygulandı ama insan akciğerlerinin derinliklerine ulaşabilmesi için nebülizatör yoluyla solunması gerekebilir.

Aynı etkinin insanlarda da elde edilip edilemeyeceği veya bağışıklık sisteminin ne kadar süreyle alarmda kalacağı bilinmiyor.

Farelerin ve insanların bağışıklık sistemleri arasında önemli farklar var. Örneğin, insanların bağışıklık sistemi on yıllar boyunca farklı enfeksiyonlarla şekilleniyor.

Bu nedenle araştırmacılar, bir kişiye aşı yapıp daha sonra vücudunun nasıl tepki verdiğini görmek için enfekte edilecekleri denemeler planlıyorlar.

Bağışıklık sistemini normal durumunun ötesine geçmeye zorlamanın sonuçları da olabilir ve bu da bağışıklık sistemi bozuklukları sorusunu gündeme getirebilir.

Liverpool Tropikal Tıp Okulu’ndan moleküler viroloji uzmanı Prof. Jonathan Ball, çalışmanın tartışmasız “heyecan verici” olduğunu söyledi ancak “vücudu ‘yüksek alarmda’ tutmanın yan etkileri tetiklemesine yol açmamasına dikkat etmeliyiz” uyarısında bulundu.

ABD’deki araştırma ekibi, bağışıklık sisteminin sürekli olarak aktif hale getirilmesinin doğru olmadığını ve bu tür bir aşının mevcut aşıların yerini almak yerine, tamamlayıcı nitelikte kullanılması gerektiğini düşünüyor.

2020 yılının başlarında Covid-19 pandemisinin ilk aşamalarında olduğu gibi, evrensel bir aşı, özel bir aşı geliştirilene kadar zaman kazandırabilir ve hayat kurtarabilir.

Pulendran “Bu, ölüm oranını, hastalık şiddetini azaltabilir ve belki de büyük bir etki yaratacak bir bağışıklık direnci seviyesi oluşturabilir” diyor.

Diğer senaryo ise kış mevsiminin başında olağan şekilde virüslerin yayılmaya başlaması. Pulendran “bunların hepsine karşı geniş çaplı bağışıklık kazandıracak mevsimsel bir spreyin uygulanabileceğini düşünebileceğimizi” belirtiyor.

Bütün grip, soğuk algınlığı ve öksürüklere karşı tek aşı geliştirildi yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Psikologlara göre insan, canı yandığında bunu her zaman “üzüldüm” diyerek anlatamaz; bazen o duygunun üstüne bir zırh geçirir. O zırhın adı öfkedir.

ÖFKE ÇOĞU ZAMAN GÖRÜNEN DUYGUDUR

Psikolojide öfke sıkça “ikincil duygu” olarak tanımlanır. Yani önce başka bir duygu gelir: incinmek, hayal kırıklığı yaşamak, reddedilmiş hissetmek ya da anlaşılmamak.

Ancak bu duygular insanı savunmasız hissettirdiği için zihin daha güçlü bir tepki üretir. Üzüntü insanı açar. Öfke ise kapatır. Bu yüzden birçok kişi aslında üzgünken kendini kızgın hisseder.

ZİHİN KIRILGANLIĞI GİZLEMEK İÇİN SAVUNMAYA GEÇER

Bu durum bilinçli bir tercih değildir. Psikolojinin “savunma mekanizması” dediği süreç devreye girer. Zihin, baş etmekte zorlandığı duyguyu doğrudan yaşamak yerine onu dönüştürür.

Kırılan biri “Canım yandı.” demek yerine eleştirmeye başlar. Değer görmediğini hisseden biri susmak yerine sertleşir. Hayal kırıklığı yaşayan biri uzaklaşmak yerine tartışma çıkarır. Çünkü öfke, duygusal yarayı saklamanın en hızlı yoludur.

BİRÇOK İNSAN ÜZÜNTÜYÜ NASIL GÖSTERECEĞİNİ HİÇ ÖĞRENMEMİŞTİR

Duyguların ifade edilme biçimi çocuklukta öğrenilir. Bazı ortamlarda ağlamak ayıp, üzülmek zayıflık, kırılmak abartı sayılır. Ama kızmak daha kabul edilebilir bir tepki olur.

Böyle büyüyen bir zihin şunu kodlar: “Üzülme, güçlü görün.” Yetişkinlikte bu otomatikleşir. Kişi gerçekten ne hissettiğini fark etse bile o dili kullanamaz.

ÖFKE KONTROL HİSSİ VERİR

Üzüntü çoğu zaman çaresizlik duygusu taşır. İnsan kendini geri çekilmiş, değersiz ya da etkisiz hissedebilir. Öfke ise tam tersine hareket sağlar. Tepki vermek, ses yükseltmek ya da mesafe koymak kişiye yeniden kontrol aldığı hissini verir. Bu yüzden öfke bazen bir saldırı değil, bir tutunma biçimidir.

ASLINDA SÖYLENMEK İSTENEN ŞEY BAŞKADIR

Birçok öfke cümlesinin altında şu ifadeler saklıdır:

• “Beni fark etmeni istedim.”

• “Beklediğim gibi olmadı.”

• “Önemsenmediğimi hissettim.”

• “Kırıldım ama nasıl söyleyeceğimi bilemedim.”

İnsan bazen duygusunu gizlemek için değil, adını koyamadığı için öfkelenir.

DUYGUNUN ADINI KOYMAK TEPKİYİ DEĞİŞTİRİR

Uzmanlara göre duygusal farkındalık, davranışı bastırmaktan çok daha etkili. “Kızgınım” demek kolaydır. “Kırıldım” demek cesaret ister. Ama o cümle kurulduğunda çatışma azalır, savunma yerini anlayışa bırakır. Çünkü öfke karşılık üretir, kırgınlık ise temas kurar.

GÖRÜLEN SERTLİK ÇOĞU ZAMAN KORUNMA ÇABASIDIR

Dışarıdan güçlü görünen birçok tepkinin altında aslında korunmaya çalışan bir duygu vardır. İnsan bazen bağırarak değil, incinmemek için kabuk bağlayarak kendini savunur.

İnsan neden kırıldığını değil de kızdığını gösterir yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Yeni bir araştırma, ChatGPT ve Gemini gibi büyük dil modellerinin (LLM), empatik kalıpları analiz etme konusunda uzman olmayan insanlardan çok daha başarılı olduğunu ortaya koydu.

UZMAN SEVİYESİNDE

Yüzlerce gerçek duygusal destek görüşmesinin analiz edildiği çalışmada, yapay zekanın performansı şaşırtıcı sonuçlar verdi.

Hakemli bilimsel dergi Nature Machine Intelligence’ta yayınlanan bulgulara göre, yapay zeka modelleri, empatik iletişimin inceliklerini neredeyse insan uzmanlar kadar iyi değerlendirebiliyor.

Sıradan bir insana kıyasla ise yapay zeka, şefkatli dil kalıplarını çok daha tutarlı bir şekilde tespit edip uygulayabiliyor.

Bazı testlerde kullanıcılar, özellikle eğitim almamış insanlarla kıyaslandığında, yapay zekanın yanıtlarını daha teselli edici ve ilgili buldu.

EMPATİ SADECE İNSANLARA MI ÖZGÜ?

Geleneksel olarak empati, kişisel deneyim ve duygusal rezonansa dayanan “eşsiz bir insani beceri” olarak görülüyordu.

Ancak yapay zeka, duyguları bizzat “hissetmese” bile, empatik dilin matematiksel ve dilbilimsel yapısını çözmüş durumda. Bu durum, özellikle sağlık tavsiyesi arayan veya kişisel sorunlarını paylaşan kullanıcılar için yapay zekayı “doğrulayıcı ve rahatlatıcı” bir liman haline getiriyor.

RUHSAL DESTEK SEKTÖRÜNDE YENİ DÖNEM

Bu gelişmenin özellikle sağlık sektöründe geniş yankıları olması bekleniyor.

Örneğin doktorların ulaşılabilir olmadığı anlarda, yapay zeka araçları hastalara duygusal onay ve destek sunabilir.

Ancak uzmanlar, bu araçların insan bakımının yerini almaması, aksine onu tamamlaması gerektiğini vurguluyor; çünkü derin duygusal içgörü ve etik yargı insana özgü kalmaya devam ediyor.

Araştırmacılar önemli bir uyarıda daha bulunuyor: Yapay zekanın sunduğu empati “gerçek bir his” değil, karmaşık bir taklit. Kullanıcıların bu dijital ilgiyi “gerçek bir anlayış” olarak yorumlaması, etik riskleri ve ruhsal sorunları beraberinde getirebilir.

Uzmanlar, yapay zekanın neyi sunup neyi sunamayacağı konusunda tam bir şeffaflık olması gerektiğinin altını çiziyor.

Yapay zeka empatide insanları geçti yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Burada özel hayatına dair samimi açıklamalarda bulunan Alasya, çok konuşulacak sözler de söyledi. 

Alasya, evliliklerin insan doğasına uygun olmadığını söyleyerek, günümüzde yaşanan boşanmaların nedeninin de bu olduğunu ileri sürdü.

“UYGUN OLSAYDI İNSANLAR PATIR PATIR BOŞANMAZDI”

Evlililiğin insan doğasına aykırı olduğunu söyleyen Evrim Alasya, “Herkesin kendi alanı olması gerek, evlilikte bu imkanısız herhalde. Genel olrak gözlemim insanların aynı evin içinde mutsuz hale dönüşmesi. Anne babaların evliliklerini sürdürdüler ama bizim jenerasyonun çoğu boşandı. Bizim jenerasyonda trajik bir şey var, onun ne olduğunu bilmiyorum.

Evlilik doğamıza uygun olsaydı bu kadar insan patır patır boşanmazdı. Tabii ki de sevdiğin insanla yaşamak dünyanın en güzel şeyi, buna karşı değilim ama uzun süre aynı evin içinde yaşam zor. Bazen insanların nefes alma alanlarının olması gerektiğini düşünüyorum.” ifadelerini kullandı. 

“ÇOCUK, ÇOK BÜYÜK SORUMLULUK”

Evrim Alasya, ‘Çocuk istemiyorsun ama kalemin bir adamla evlisin ve o da istedi. O zaman konu tartışmaya kapalı mı, açık mı?’ sorusuna da şöyle cevap verdi: 

“Tabii ki tartışmaya açık. Ama çocuk çok büyük bir sorumluluk. O sorumluluğu hiçbir zaman gözüm yetmedi. En verimli çağlarımda çocuk yaparsam, bir daha hayata geri dönemezmişim gibi hissettim.

Öyle bir dürtüm de hiçbir zaman olmadı. Sonuçta ne olursa olsun çocuk, anne ile büyüyor. Kendimi çok yoracak kadar önemserdim. Ayrıca çocuk büyüdüğünde tek başına dışarı çıkmak isterse gerçekten deliririm. Onu bırakmazdım. Biraz da bulunan etkisi var.”

Evlilik insan doğasına aykırı yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.

Horvath, bilimsel gelişmelerin devam etmesi halinde insanların 150 yaşına kadar yaşamasının mümkün olduğunu belirtti.

BİYOLOJİK YAŞ ÖLÇÜMÜNDE DEVRİM

Horvath, DNA metilasyonuna dayalı geliştirdiği test ile bir kişinin dokularındaki biyolojik yaşın doğru tahmin edilmesini sağladı.

Bu yöntem, kronolojik yaş yerine biyolojik sinyalleri analiz ederek ölüm riskini hesaplayan GrimAge gibi gelişmiş teknolojilere dönüştü.

Ünlü genetikçi, 150 yaş hedefine güvense de insanların 1000 yıl yaşaması fikrini tamamen bilim kurgu olarak nitelendirdi.

Bilim dünyasının şu an ölümsüzlükten ziyade yaşlanma sürecini yavaşlatmaya ve anlamlı süreler kazanmaya odaklandığı vurgulandı.

GELECEĞİN BİYOMEDİKAL VİZYONU

Horvath, insanlığın küresel felaketlerden kaçınması durumunda biyomedikal yeniliklerin yaşam süresini önemli ölçüde uzatabileceğini savundu.

Bilim insanı, önümüzdeki 100 yıllık süreçte sağlık alanında yaşanacak gelişmelerin insan ömrünü yeniden şekillendireceğine inanıyor.

İnsanlar gelecekte 150 yıla kadar yaşayabilir mi? yazısı ilk önce Bella Türkiye üzerinde ortaya çıktı.