Yapay zekâ devrimi kapıda

Yapay zekâ alanında yaşanan gelişmeler, yalnızca teknoloji dünyasını değil iş gücü piyasasını da derinden etkilemeye hazırlanıyor. Khan Academy CEO’su ve TED’in vizyon yöneticisi Salman Khan, yapay zekâ devriminin tahmin edilenden çok daha sert sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.

1997’de IBM’in Deep Blue süper bilgisayarının dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yenmesiyle başlayan süreç, son yıllarda ivmesini artırdı. ChatGPT’nin baro sınavını geçmesi ve Google DeepMind’ın Uluslararası Matematik Olimpiyatı’nda altın madalya kazanması, yapay zekânın insan performansına yaklaşan hatta bazı alanlarda onu aşan kapasitesini gözler önüne serdi.

Sadece iş değil, kimlik krizi

Fortune’a konuşan Salman Khan, beyaz yaka istihdamında yaşanacak yüzde 10’luk bir daralmanın bile “depresyon gibi hissedileceğini” belirtti. Khan, yapay zekâ uzmanı Geoffrey Hinton’ın kitlesel işsizlik uyarılarını hatırlatarak, düşük gibi görünen oranların bile geniş çaplı ekonomik ve sosyal etkiler doğurabileceğini ifade etti. Khan, ani bir iş kaybının ciddi bir toplumsal kimlik krizini tetikleyebileceğini söyledi.

Araştırmalar riskin arttığını gösteriyor

Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisi konusunda kesin bir tablo bulunmasa da akademik çalışmalar riskin yükseldiğine işaret ediyor. 2025 tarihli bir MIT araştırmasına göre yapay zekâ, ABD’deki mevcut iş gücünün yaklaşık yüzde 12’sinin yerini alabilir.

Öte yandan sürücüsüz araç teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, araç paylaşım ve taşımacılık sektöründe de ciddi dönüşüm bekleniyor. Bu gelişmelerin milyonlarca çalışanı etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Çözüm çağrısı: Ulusal yeniden eğitim programı

Salman Khan, büyük şirketlerin kârlarının ya da personel maliyetlerinin yüzde 1’ini ulusal çapta bir yeniden beceri kazandırma programına ayırmasını önerdi. Mevcut eğitim sistemlerinin dar kapsamlı olduğunu savunan Khan, işini kaybeden çalışanların farklı sektörlere geçiş yapabilmesini sağlayacak kapsamlı bir modelin acilen devreye alınması gerektiğini belirtti.

Yapay zekâ kaynaklı işten çıkarmalar ise şimdiden dikkat çekmeye başladı. Geçtiğimiz yıl on binlerce kişinin işten çıkarılmasının doğrudan yapay zekâ uygulamalarıyla bağlantılı olduğu bildirildi.

Khan, “Sorun büyüdükten sonra çözüm aramak için geç kalabiliriz” diyerek erken önlem çağrısında bulundu.