21 Kasım Cumartesi, 22:08
LC Waikiki
LC Waikiki

Dünya’nın fırtına döngülerinde Venüs ve Jüpiter etkisi

21.11.2026
A+
A-

Antik kaya katmanlarındaki tortul izlerini inceleyen araştırmacılar, şiddetli fırtınaların yaklaşık 405 bin yıllık döngülerle artıp azaldığını belirledi. Bulguların bu periyodun Venüs ve Jüpiter’in kütle çekiminden kaynaklanan yörünge değişimleriyle ilişkili olabileceğine işaret ettiği, ancak bugünkü iklim koşulları için kesinlik bulunmadığı kaydedildi.

Dünya’nın fırtına döngülerinde Venüs ve Jüpiter etkisi

Dünya’nın hava olaylarının yalnızca günlük ve mevsimsel döngülerle sınırlı olmadığı, milyonlarca yıla yayılan jeolojik ritimlerin de atmosferik süreçlerde rol oynayabildiği belirtiliyor. Çin Petrol Arama ve Geliştirme Araştırma Enstitüsü’nden jeolog Shuyuan Shi liderliğindeki araştırma ekibi, kadim kaya katmanlarındaki fırtına izlerini inceleyerek şiddetli fırtınaların yaklaşık 405 bin yıllık periyotlarla tekrarlanan bir artış ve azalış eğilimi izlediğini saptadı.

KAYA KATMANLARINDA SAKLI KALAN YARIM MİLYAR YILLIK İZLER

Şiddetli fırtınaların oluşturduğu büyük dalgalar ve akıntılar, deniz tabanındaki kum, mil ve çamuru sürükleyerek yeni tortul katmanlar halinde biriktiriyor. Jeolojide “tempestit” olarak adlandırılan ve zamanla sertleşip taşlaşan bu tabakalar, geçmiş dönemlerdeki fırtınaların şiddetine ilişkin veriler sunuyor.

Araştırmacılar, yarım milyar yıl öncesine uzanan antik bir tropikal denizin kalıntılarını barındıran Çin’deki Siçuan Havzası’nda çalışma yürüttü. Tortul kayaçlardaki yinelenen desenleri gezegenin yörünge hareketleriyle eşleştiren siklostratigrafi tekniği ve kimyasal verilerle yaklaşık 24 milyon yıllık jeolojik tarih yeniden inşa edildi. Bu kayıtlar içinde her biri yaklaşık 405 bin yıl süren 59 ayrı döngü belirlendi ve şiddetli fırtına izlerinin bu döngülerin zirve dönemlerinde yoğunlaştığı görüldü.

GEZEGENLERİN KÜTLE ÇEKİMİ OKYANUSLARI ISITIYOR

Saptanan 405 bin yıllık periyodun, Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesinde görülen ve “Milankoviç döngüleri” olarak bilinen periyodik değişimlerle örtüştüğü kaydedildi. Hafif eliptik yörüngenin basıklık derecesi, başta Venüs ve Jüpiter olmak üzere diğer gezegenlerin kütle çekim etkisiyle zaman içinde değişiyor.

Yörünge şeklindeki bu değişimlerin Dünya’nın aldığı yıllık toplam güneş ışığı miktarını fazla değiştirmese de ışığın mevsimlere dağılımını etkilediği ifade ediliyor. Araştırmacılar, Kambriyen döneminin sıcak ikliminde bu yörünge değişimlerinin tropikal okyanusların ısınmasını periyodik olarak artırarak deniz ile atmosfer arasındaki enerji alışverişini hızlandırdığını ve daha güçlü fırtınalara zemin hazırladığını değerlendiriyor.

BUGÜNKÜ İKLİM KOŞULLARI İÇİN KESİNLİK BULUNMUYOR

Araştırma ekibi, fırtına etkinliği ile yörünge döngüleri arasındaki bağlantının henüz kesinleşmediğini vurguluyor. Deniz seviyesindeki değişimlerin, tortu birikim koşullarının ve kayaçların korunma biçimlerinin de gözlemlenen desenlerde etkili olabileceği belirtiliyor.

Günümüzdeki iklim koşullarının yarım milyar yıl önceki Kambriyen döneminden farklı olması nedeniyle, 405 bin yıllık fırtına döngüsünün bugün de aynı biçimde işleyip işlemediğinin belirsizliğini koruduğu kaydedildi.

KAYNAK: Sciencealert

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.