Kan değerlerindeki sessiz hırsız

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre küresel nüfusun yaklaşık %30’unu etkileyen demir eksikliği, modern yaşamın getirdiği beslenme hatalarıyla birleşerek ciddi bir sağlık krizine dönüştü.

Halsizlik, odaklanma güçlüğü ve bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla kendini gösteren bu tabloya karşı yabancı bilim insanları kapsamlı bir yol haritası çizdi.

EMİLİM ENGELLEYİCİLERE DİKKAT

Besinlerle alınan demirin vücut tarafından kullanılabilir hale gelmesi sürecinde yapılan hatalar, diyetin verimliliğini düşürdü.

Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Harvard Tıp Fakültesi’nden hematolog Dr. Nancy Berliner, özellikle çay ve kahve tüketiminin zamanlamasına dikkat çekti.

Berliner, bu içeceklerde bulunan polifenollerin ve tanenlerin demire bağlanarak emilimi %60 oranında azalttığını ifade etti.

C VİTAMİNİ VE SİNERJİ ETKİSİ

Sadece demir içerikli gıdalar tüketmenin yeterli olmadığını savunan uzmanlar, “biyoyararlanım” kavramının altını çizdi.

Cornell Üniversitesi Beslenme Bilimleri Bölümü’nden Prof. Dr. Kimberly O’Brien, bitkisel kaynaklı (non-hem) demirin emilimi için C vitamininin anahtar rol oynadığını belirtti.

O’Brien, ıspanak veya baklagil gibi gıdaların yanında limonlu bir salata veya portakal suyu tüketilmesinin, demir emilimini dört kata kadar artırdığını dile getirdi.

BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR NE DİYOR?

The Lancet dergisinde yayımlanan güncel bir klinik çalışma, kalsiyum takviyeleri ile demir kaynaklı öğünlerin eş zamanlı tüketilmesinin emilim üzerinde baskılayıcı bir etki yarattığını kanıtladı.

Uzmanlar, süt ve süt ürünlerinin ana öğünlerden en az iki saat sonra tüketilmesinin daha sağlıklı bir yaklaşım olduğunu kaydetti.

HAYVANSAL VS. BİTKİSEL KAYNAKLAR

Londra King’s College’dan beslenme uzmanı Dr. Megan Rossi, kırmızı et ve karaciğer gibi “hem demir” içeren gıdaların vücut tarafından doğrudan emildiğini, ancak vejetaryen beslenen bireylerin demir depolarını korumak için fermente gıdalara (kimchi, turşu vb.) yönelmesi gerektiğini savundu.

Rossi, bağırsak mikrobiyotasının sağlıklı olmasının demir taşınımı için hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.