Suçla mücadelede yapay zeka ve yerli teknoloji hamlesi

Suç yöntemlerinin dijitalleşmesi, güvenlik birimlerini de teknolojik çözümlere yönlendiriyor.

İçişleri Bakanlığı, sosyal medya platformlarından finansal sistemlere kadar uzanan dijital suç faaliyetlerini tespit etmek ve önlemek amacıyla yapay zeka destekli analiz sistemleri, büyük veri teknolojileri ve yerli yazılımları devreye alıyor.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ İYİ YENİ SİSTEM

Emniyet ve jandarma birimlerinin dijital ortamdaki suç ağlarını çözümleme, şüpheli hesaplar arasındaki bağlantıları belirleme ve suç gelirlerinin hareketlerini izleme kapasitesini artırmaya yönelik çok sayıda proje yürütülüyor.

Bu çalışmaların öne çıkan uygulamaları arasında İstanbul Emniyet Müdürlüğünce geliştirilen Açık Kaynak İstihbaratı Analiz Sistemi (AVCI) ile dolandırıcılık olaylarına hızlı müdahaleyi amaçlayan Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi (DOLUNAY) bulunuyor.

“AVCI” İLE DİJİTAL SUÇ AĞLARI MERCEK ALTINDA

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce 2025 yılında makine öğrenmesi temelli olarak geliştirilmeye başlanan AVCI, Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün katkılarıyla yapay zeka destekli analiz sistemine dönüştürüldü.

Mayıs 2026 itibarıyla kapalı devre yapay zeka modeliyle entegre edilen sistemin yazılım kodları, veri tabanı, analiz algoritmaları ve kullanıcı arayüzleri, herhangi bir ticari şirket veya dış kurumdan destek alınmadan emniyet personeli tarafından hazırlandı.

Doğal dil işleme, suç jargonlarının ve emojilerin analizi, görsel inceleme, bağlantı çözümleme ve davranış değerlendirmesi gibi teknolojilerden yararlanan AVCI, dijital platformlardaki şüpheli faaliyetleri inceleyebiliyor.

Özellikle yasa dışı faaliyetlerde kullanılan şifreli ifadeler, kısaltmalar, semboller ve emoji kombinasyonları üzerinden içerik analizi yapan sistem, farklı platformlardaki hesaplar arasındaki ilişkileri de ortaya çıkarabiliyor. Böylece suç ağlarının haritalandırılması ve şüpheli profillerin faaliyetlerinin belirlenmesi kolaylaşıyor.

İlk olarak uyuşturucu ticaretiyle mücadelede kullanılmaya başlanan AVCI, yasa dışı bahis ve kumar suçlarının tespitine yönelik çalışmalarda da görev alıyor. Sistemin kara para aklama, terörün finansmanı, nitelikli dolandırıcılık, çocukların çevrim içi istismarı ve organize suçlarla mücadelede de kullanılabilmesi için geliştirme çalışmaları sürdürülüyor.

Sistemde suçla ilgisi bulunmayan içeriklerin ayıklanmasına yönelik mekanizmalar da bulunuyor. Şüpheli profillere ilişkin kimlik tespit işlemleri ise yalnızca adli makamların talimatıyla ve uzman personelin denetiminde gerçekleştiriliyor.

“DOLUNAY” İLE DOLANDIRICILIĞA 18 DAKİKADA MÜDAHALE

Bakanlığın üzerinde çalıştığı bir diğer önemli proje olan DOLUNAY ile siber dolandırıcılık olaylarına müdahale süresinin önemli ölçüde kısaltılması planlanıyor.

Proje kapsamında vatandaşların e-Devlet onaylı mobil uygulama, 112 Acil Çağrı Merkezi veya doğrudan kolluk birimleri üzerinden ileteceği ihbarların ortak bir sisteme aktarılması öngörülüyor.

Günün 24 saati hizmet vermesi planlanan Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi’nde farklı kurumların eş güdümlü çalışması hedefleniyor. Bu kapsamda Cumhuriyet savcısının elde edilen verileri değerlendirerek gerekli adli kararları alması, Mali Suçları Araştırma Kurulunun (MASAK) suç gelirleri ve kripto varlık hareketlerini incelemesi planlanıyor.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) ve banka temsilcilerinin şüpheli para transferlerini analiz ederek gerekli bloke işlemlerini gerçekleştirmesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) ise GSM operatörleriyle koordinasyon içinde dolandırıcılıkta kullanılan hatlara yönelik tedbirleri uygulaması öngörülüyor.

Siber Güvenlik Başkanlığının zararlı bağlantılar ve oltalama sitelerine erişimi engellemesi, emniyet ve jandarma birimlerinin de şüphelilerin belirlenmesi ve operasyonların yürütülmesinden sorumlu olması hedefleniyor.

DOLUNAY’ın hayata geçirilmesiyle dolandırıcılık ihbarlarının en fazla 18 dakika içerisinde adli dosyaya dönüştürülmesi ve suçtan elde edilen paranın farklı hesaplara aktarılmadan engellenmesi amaçlanıyor.

Projenin uygulanabilmesi için kurumların görev ve sorumlulukları, veri paylaşımı ve anlık müdahale mekanizmalarına ilişkin yasal düzenleme hazırlıkları devam ediyor.

ARANAN KİŞİLERDEN SUÇ HARİTALARINA KADAR TEKNOLOJİK TAKİP

Bakanlığın teknoloji tabanlı güvenlik uygulamaları yalnızca siber suçlarla sınırlı kalmıyor. Suç bağlantılarının ortaya çıkarılması, aranan kişilerin bulunması ve kolluk ekiplerinin sahadaki çalışmalarının yönlendirilmesi için farklı yazılımlardan da yararlanılıyor.

Dağınık verileri bir araya getirerek suç örüntülerini ve gizli bağlantıları belirleyen PARS, olası suç faaliyetlerine karşı erken uyarı sağlıyor. Yapay zeka destekli ALİM ise mevzuat ve kurumsal verileri analiz ederek kolluk kuvvetlerinin karar alma süreçlerine katkıda bulunuyor.

Aranan kişilerin takibinde ARYA ve ARAT yazılımları kullanılırken, ASENA sistemi karmaşık uyuşturucu suç ağlarını tek ekran üzerinden analiz ederek bağlantıların ortaya çıkarılmasını sağlıyor.

Yüz tanıma teknolojisinden yararlanan GÖZCÜ, aranan kişilerin ve kayıp çocukların tespitine destek veriyor. TETİK ise devriye güzergahları ve olay konumlarını inceleyerek suç riskinin yüksek olduğu bölgeleri belirliyor, ekiplerin bu noktalara yönlendirilmesine yardımcı oluyor.

DİJİTAL TEHDİTLER VE SUÇ GELİRLERİ YAPAY ZEKAYLA İZLENİYOR

Dijital ortamdaki tehditlerin erken belirlenmesi ve yasa dışı faaliyetlerin önlenmesi amacıyla da çeşitli sistemler kullanılıyor.

Siber Hafiye, özellikle okullara yönelik olası tehditlerin önceden tespit edilmesine yönelik çalışmalar yürütürken, yasa dışı bahisle mücadelede kullanılan yapay zeka destekli SONAR sistemiyle entegre biçimde çalışıyor.

Yayılma Zinciri Analizi özelliği sayesinde tehdit içeren dijital paylaşımların hangi gruplarda, kimler tarafından ve hangi sırayla yayıldığı incelenebiliyor.

Dijital Suç Finansmanını Kesme Programı ise kiralık banka hesaplarının erken tespit edilmesi, dijital cüzdan ve kripto varlık hareketlerinin adli izin kapsamında izlenmesi ve suç gelirlerine yönelik mal varlığı tedbirlerinin uygulanmasını kapsıyor.

DELİLLERDEN HABERLEŞMEYE KADAR YERLİ DİJİTAL ALTYAPI

Güvenlik birimlerinin çalışmalarında delil yönetimi, haberleşme ve idari işlemler için de teknolojik altyapılardan yararlanılıyor.

KANIT sistemi, olay yerinden alınan delillerin laboratuvara ulaşana kadar geçirdiği aşamaların dijital ortamda güvenli biçimde takip edilmesini sağlıyor. JEMUS, güvenlik birimleri arasında entegre haberleşme imkanı sunarken, KETUM analog telsiz iletişimini kriptolu sayısal sisteme taşıyarak haberleşme güvenliğini artırıyor.

İPCEP uygulaması ise idari para cezalarından ruhsat işlemlerine kadar çeşitli idari süreçlerin dijital ortamda yürütülmesine ve denetlenmesine imkan tanıyor.

Öte yandan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda da güvenlik hizmetlerinde teknolojik altyapının geliştirilmesi, yapay zeka ve büyük veri uygulamalarının yaygınlaştırılması ve siber suçlarla mücadele kapasitesinin artırılması hedefleri yer alıyor.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)