Yaşlanma genellikle yavaş ve kademeli bir süreç olarak düşünülse de, 2024 tarihli bir araştırma bunun her zaman böyle olmadığını ortaya koydu. Çalışmaya göre insanlar, ortalama 44 yaşında ve 60 yaş civarında olmak üzere iki belirgin dönemde moleküler düzeyde ani değişimler yaşıyor.
Araştırma yayımlandığında konuşan Michael Snyder, “Zaman içinde sadece kademeli olarak değişmiyoruz; gerçekten dramatik değişimler var. Orta 40’lar ve erken 60’lar büyük değişim dönemleri” ifadelerini kullandı. Snyder’a göre bu durum, incelenen tüm molekül sınıfları için geçerli.
Yaşlanma, Alzheimer ve kardiyovasküler hastalıklar gibi birçok hastalık riskinin artışıyla bağlantılı karmaşık bir süreç olarak biliniyor. Snyder ve ekibi, bu hastalıkların riskinin bazı durumlarda zamanla yavaş yavaş değil, belirli bir yaştan sonra keskin şekilde arttığını gözlemledi. Bu nedenle yaşlanmanın biyobelirteçlerini daha yakından incelemeye karar verdiler.
Araştırma kapsamında 25 ila 70 yaş arasındaki 108 yetişkin birkaç yıl boyunca düzenli aralıklarla biyolojik örnekler verdi. Katılımcı başına ortalama 47 örnek toplanırken, en uzun süre takip edilen katılımcı 367 örnek sağladı. Toplamda 626 güne yayılan süreçte RNA, proteinler, lipitler ve bağırsak, cilt, burun ve ağız mikrobiyomu dahil 135.239 biyolojik özellik incelendi. Elde edilen veri miktarı 246 milyar veri noktasını aştı.
Analizler, incelenen moleküllerin yaklaşık yüzde 81’inin bu iki kritik dönemin birinde ya da her ikisinde belirgin değişim gösterdiğini ortaya koydu. İlk zirve orta 40’larda görülürken, ikinci zirve erken 60’larda kaydedildi ve her iki dönemdeki değişim profilleri farklılık gösterdi.
Orta 40’lardaki zirvede lipit, kafein ve alkol metabolizmasıyla ilişkili moleküllerde, ayrıca kardiyovasküler hastalık, cilt ve kas fonksiyon bozukluklarıyla bağlantılı değişimler gözlendi. Erken 60’lardaki zirve ise karbonhidrat ve kafein metabolizması, kardiyovasküler hastalık, cilt ve kas yapısı, bağışıklık düzenlenmesi ve böbrek fonksiyonlarıyla ilişkilendirildi.
İlk zirve kadınlarda menopoz ya da perimenopoz dönemine denk gelse de araştırmacılar bunun ana etken olmadığını belirtti. Erkeklerde de aynı yaş aralığında benzer moleküler değişimlerin görülmesi dikkat çekti. Çalışmanın ilk yazarı ve metabolom uzmanı Xiaotao Shen, menopozun kadınlardaki değişimlere katkı sağlayabileceğini ancak hem kadınlarda hem erkeklerde daha önemli başka faktörlerin etkili olabileceğini vurguladı ve bu faktörlerin gelecekte öncelikli araştırma konusu olması gerektiğini ifade etti.
Araştırmacılar örneklem büyüklüğünün nispeten küçük olduğunu ve yalnızca 25-70 yaş aralığındaki bireylerden sınırlı biyolojik örnekler toplandığını belirtti. Gelecekte daha geniş ve ayrıntılı çalışmalarla insan vücudunun zaman içinde nasıl değiştiğinin daha net anlaşılabileceği ifade edildi. Çalışma Nature Aging dergisinde yayımlandı.
